RATLARDA METHOTREXATE TARAFINDAN OLUŞTURULAN OKSİDATİF KARACİĞER HASARI ÜZERİNE L-KARNİTİN VE N-ASETİLSİSTEİN’NİN ETKİLERİ

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, tıp fakültesi, iç hastalıkları, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Bülent Kantarçeken

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı

Özet:

Amaç: Bu tez çalışmasında, MTX ile oluşturulan deneysel akut karaciğer hasarına karşı L-karnitin (L-CAR) ve N-asetilsistein'nin (NAC) ayrı ayrı ve kombine verilmesinin koruyucu etkilerini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Deneysel çalışmaya her grubta 8 rat olacak şekilde, toplam 40 adet rat alındı. 1. Grup kontrol grubu olarak seçildi. 2.gruptaki (MTX grubu) ratlara ip olarak tek doz 20 mg/kg MTX, 3.gruba MTX+ NAC (500 mg/kg) verildi. 4. gruptaki ratlara MTX+L-CAR (150 mg/kg), 5.Gruptaki ratlara da MTX+ NAC +LCAR verildi. Çalışmanın sonunda (6. gün) ratlar genel anestezi eşliğinde sakrifiye edildi. Ratların kanları alındı ve karaciğer dokuları çıkarıldı. Kanda karaciğer enzimleri, karaciğer dokularında ise glutatyon peroksidaz (GPx), malondialdehid (MDA), myeloperoksidaz (MPO), süperoksit dismutaz (SOD) , nitrik oksit (NO) çalışıldı. TNF-, IL-1β, IL-6, IL-10 ise hem kanda hem de karaciğer dokusunda çalışıldı. Ayrıca karaciğer dokuları histopatolojik olarak değerlendirildi. Bulgular: Serum ALT, total billuribin, ALP değerlerinde anlamlı fark izlenmemekle birlikte, AST düzeyi değerlendirildiğindeyse MTX'a L-CAR'nin tek başına eklenmesiyle AST düzeyinde belirgin düşme olduğu, ancak bunun da istatiksel olarak anlamlı olmadığı izlendi. Kan serumumda TNF- ve lökotrien düzeylerinde anlamlı değişiklik izlenmedi. Karaciğer doku TNF- düzeyi değerlendirildiğinde sadece MTX verilen grupta kontrole göre arttığı, tedavi gruplarında TNF- da azalma görülürken, en belirgin azalmanın ise kombine grupta olduğu görüldü (p<0,009). IL-1β, IL-6, IL-10 doku düzeyi değerlendirildiğinde gruplar arası istatiksel anlamlı fark saptanmadı. NO düzeyine bakıldığında, MTX grubunda kontrole göre artmış olduğu, MTX'a NAC eklenmesiyle azalma olurken kombine edilen grupta azalmanın daha belirgin olduğu görüldü(p<0.02). Karaciğer dokusunda çalışılan MDA, MPO, GPx, SOD düzeylerinde gruplar arası anlamlı fark saptanmadı. Karaciğer dokularının histopatolojik olarak değerlendirilmesinde ise tüm gruplarda anlamlı bir fark görülmedi. Sonuçlar: MTX'a bağlı oksidatif karaciğer hasarına karşı NAC ve L-CAR kullanılmasıyla histopatalojik değişiklik izlenilmedi. Biyokimyasal değerlerde ve karaciğer doku üzerinde bazı parametrelerde anlamlı değişiklik izlenilmekle beraber, çoğu parametrelerde önceki çalışmalara paralel beklenen anlamlı farklılık tam saptanmamıştır. Sonuç olarak daha uzun süreli toksisite modelleri ve farklı dozlarda tedavi seçeneklerini araştıran çalışmaların yararlı olabileceği düşünüldü.