Suç İşlemek Amacıyla Kurulan Örgüte Üye Olma Suçu (TCK m. 220/2)

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Ahmet Gökcen

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Suçlar, çoğunlukla tek bir kişi tarafından ve başka bir kişinin iştiraki olmadan işlenebilmektedir. Bir kısım suçların işlenebilmesi ise kanun hükmü veya nitelikleri gereği birden fazla kişinin katılımını zorunlu kılmaktadır. Elbette tek bir kişi tarafından işlenebilen suçlara iştirak etmek mümkündür. Bu durumda diğer kişilerin iştiraki suçun işlenmesi için mecburi olmadığından “zorunlu olmayan iştirakten” söz edilir. Buna karşılık suçun işlenebilmesi için birden fazla kişinin katılımının mecburi olduğu haller de ise “zorunlu iştirakten” bahsedilir.

Zorunlu iştirak, birden fazla kişinin fail veya şerik olarak katılmalarının mecburi olmasına göre “çok failli suçlar” ve “zorunlu şerikliğin olduğu suçlar” olarak ikiye ayrılmaktadır. Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçunda, üyesi olunan örgütün varlığı için en az üç kişinin bir araya gelmesi gerekir. Suç örgütünü oluşturan bu kişiler, fail olarak örgüte katılım sağladığı için suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçu da çok failli suçlardandır.

Suç örgütlerinin sağladığı kolaylık sebebiyle örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçların sayısı her geçen artmaktadır. Bu itibarla ulusal ve uluslararası alanda suç örgütleriyle mücadele önem arz etmektedir. Bu mücadelenin hukuka uygun şekilde sağlanabilmesi için suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun unsurlarıyla birlikte ortaya konulması gerekir. Sonrasında örgüt mensubiyetine ilişkin suçların oluşumu tespit edilmelidir.

Bu tezde özellikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 220’nci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçu incelenmektedir.

Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, suç örgütlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için örgütlü suçlara ilişkin kavramlar, suç örgütünün unsurları, örgüt üyeliği suçunun tarihi gelişimi ele alınmıştır.

İkinci bölümde, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçunun bağımsız bir suç olarak düzenlenmesinin sebepleri ve sonuçları, suçun iştirak, toplu suç hükümleri ve benzer suçlardan farkları ile uluslararası düzenlemelerde ve mukayeseli hukuktaki görünümü değerlendirilmiştir.

Üçüncü bölümde ise 5237 sayılı TCK’nın 220’nci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçu konu edilmiştir. Özellikle suçun unsurları, kusurluluğu kaldıran ve azaltan halleri, özel görünüm şekilleri, unsurları dışında kalan halleri, zamanaşımı, muhakemesi ve infazı ile yaptırımı incelenmiştir.