Ömer Rûşenî'nin Bir Tercî-Bendi'nin Şerhi: Müşkil-Küşâ, İnceleme-Açıklamalı Metin-Tasavvufi Kavramlar Sözlüğü
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Pamukkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Süleyman Solmaz
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalısma, İlâhî tarafından 1479 yılında tamamlanmış 'şerh' türünde bir eser olan 'Müşkil-Küşâ' isimli el yazması metin üzerine gerçekleştirilmiştir. Tek nüshası Manisa İl Halk Kütüphanesi'nde bulunan eser; Ömer Rûşenî'nin "Bir gönülden sevici Allâh'ı" matlalı, muhtevasına göre şathiyye diyebileceğimiz tercî-bendini konu edinmektedir. 40 varaktan ve genelde 15 satırdan oluşan eser, nesih-talik (nestalik) hatla, manzum ve mensur karışık olarak kaleme alınmıştır. İçinde İlâhî'ye ait manzumeler de bulunmaktadır. Tezimiz; İnceleme, Açıklamalı Metin ve Tasavvufî Kavramlar Sözlüğü olmak üzere üç ana çerçeveden oluşmaktadır. İnceleme kısmında kelime ve terim olarak şerhe ve şerh eserlerinin önemine dair bazı bilgiler verip 'Müşkil-Küşâ'yı metot, muhteva ve bir 'şerh' olarak değeri yönünden şerh literatüründe konumlandırmaya ve şârihin, şerhinde yararlandığı kaynakları tespit edip sunmaya çalıştık. Açıklamalı Metin kısmında yazma metnin günümüz alfabesine çeviriyazımını yaptık ve dipnot yöntemiyle tüm iktibas, telmih ve metinlerarasılıkları göstermeye çalıştık. Yine aynı yöntemle, ilgili yerlerde, tasavvufî içerikli bu şerh üzerinden İslam düşünce tarihindeki bazı ekoller ve gelenekler arasındaki farklılıklara, tartışmalara atıfta bulunduk. Tasavvufî Kavramlar Sözlüğü'nde ise şerh metninde ve tasavvuf literatüründe geçen ortak tasavvufî kavramların açıklamalarını verip şârihin bunlara verdiği farklı bir anlam varsa belirttik. Aynı şekilde, hiçbir tasavvuf sözlüğünde geçmeyen; ancak tasavvufî bir anlam yüklenerek kullanılan bazı kelimeleri de sözlüğe ekledik.
Anahtar Kelimeler: El yazması, şathiyye, şerh, tasavvuf, Ömer Rûşenî, İlâhî, Müşkil-Küşâ, tercî-bend, nazım, nesir.