Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Genel Türk Tarihi, Türkiye
Tez Danışmanı: Kürşat Yıldırım
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Tang Hanedanı resmi tarihlerinde “Tufan 吐 蕃 ” adıyla bahsedilen Tibet
İmparatorluğu, VII.-IX. yüzyıllarda İç Asya tarihinde önemli bir siyasi oluşum olarak
yer edinmiştir. VI. yüzyıldan itibaren Merkezi Tibet’te büyük oranda konargöçer,
kısmi oranda tarımcı bir topluluk olarak şekillenip devletleşen Tibet, VII. yüzyılın ilk
yarısında siyasi bütünlüğünü sağlayarak imparatorluk haline geldi. Bu dönemde
Tibet, Tang Hanedanı ile diplomatik ilişkilerin başlamasıyla tarihi kayıtlarda daha sık
yer edinmeye başlamıştır. VIII. yüzyılın ikinci yarısında güçlerinin zirvesinde olup en
geniş sınırlarına ulaştılar. Çin’in Gansu, Ningxia, Shaanxi, Sichuan, Yunnan
eyaletleri ile Tarım Havzası’na ve hatta Orta Asya’ya kadar nüfuz ettiler. Çöküşe
geçtikleri IX. yüzyılın başına dek savaşçı toplumuyla karmaşık fakat güçlü bir askeri
teşkilatlanmaya sahiplerdi. Bu nedenle Tang Hanedanı nazarında en az Türk
Kağanlığı ve Uygur Kağanlığı kadar büyük bir tehdit haline geldikleri söylenebilir.
X.-XI. yüzyıl kaynaklarından olan Jiu Tang Shu ve Xin Tang Shu’daki “Tibet 吐
蕃” monografileri esas alınarak Tibetlilerin kökeni, devletleşme ve imparatorluk
süreci, diğer topluluklarla olan ilişkileri, hızla büyüyüp yükselmelerindeki etkenler ele
alınacaktır. Bununla birlikte yine kaynaktaki bilgilerden yola çıkılarak Tibetlilerin
coğrafyası, yaşam tarzı, idari yapıları, kültürel özellikleri gibi unsurlar da
incelenecektir. Konuyla ilgili Çin ve Tibet kaynakları ile araştırma eserlerinden
istifade edilerek bu başlıklar altında detaylı bir biçimde tahlil yapılacaktır. Böylelikle
Tibetlilerin İç Asya tarihinde nasıl ve ne boyutta yer edindiklerini, Türk tarihinde Tibet
İmparatorluğu’nun ne derecede etkili olduğunu tayin edebilmek için esas kaynaklar
kapsamında bir çerçeve oluşturulacaktır.