Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ruamla Mücadele: Fen ve Vazife Kurbanları Binbaşı Bakteriyolog Ahmet Bey ve Yüzbaşı Hekim Hüdaî Bey’in Vefatlarının Basın ve Mesleki Yankıları/ From The Ottoman Empire to The Republic: Scientific Struggles Against Glanders – the Press and Professional Repercussions of the Deaths of Major Bacteriologist Ahmet Bey and Captain Physician Hüdaî Bey
Osmanlı Bilimi Araştırmaları, cilt.27, sa.2, ss.680-704, 2026 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 27 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.26650/oba.1699297
- Dergi Adı: Osmanlı Bilimi Araştırmaları
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.680-704
- İnönü Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin son dönemi ile Türkiye Cumhuriyeti’nin erken yıllarında ruam hastalığına karşı yürütülen bilimsel mücadelede hayatlarını kaybeden Bakteriyolog Binbaşı Ahmet Bey ve Hekim Yüzbaşı Hüdai Bey’in vefatları sonrasında ortaya çıkan basın ve mesleki yansımaları incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın odağını, ruam hastalığının tıbbi özelliklerinden ziyade, söz konusu iki bilim insanının ölümünün kamuoyu, meslek çevreleri ve resmî kurumlar nezdinde nasıl anlamlandırıldığı oluşturmaktadır. Araştırma, nitel tarihsel yöntem çerçevesinde yürütülmüş; Osmanlıca arşiv belgeleri, dönemin süreli yayınları, mesleki dergiler ve resmi yazışmalar tarihsel doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Binbaşı Ahmet Bey ve Yüzbaşı Hüdai Bey’in vefatlarının basında “fen ve vazife kurbanı” söylemi etrafında inşa edildiğini, bu söylemin meslek örgütleri tarafından sahiplenilerek kolektif bir meslek hafızası oluşturduğunu göstermektedir. Çalışma, veteriner hekimliği ve bilim tarihi bağlamında, bilim insanlarının riskli laboratuvar çalışmaları sonucunda yaşamlarını yitirmelerinin toplumsal ve mesleki temsiline ışık tutarak literatüre tarihsel bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.