1657-1658 Tarihli 1 Numaralı Malatya Şer'iyye Sicilinin Dijital Hikaye Haritası: Osmanlı Şehir Tarihine Yönelik Bir StoryMap Uygulaması
Başarır Ö., Dayar H. A., Öztürk M., Karahan S.(Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Haziran 2026
- Bitiş Tarihi: Haziran 2027
Proje Özeti
Bu proje, erken modern Osmanlı tarih
yazımında mekânsal ve toplumsal çözümlemeye yeni bir yaklaşım kazandırmayı
amaçlamaktadır. Osmanlı şehir toplumunu anlamada birincil kaynaklar arasında
yer alan şerʿiyye sicilleri, bireylerin ekonomik ilişkilerinden mahalle
örgütlenmesine kadar çok katmanlı bir bilgi yapısı sunar. Ancak bu belgelerdeki
veriler bugüne dek çoğunlukla metin merkezli yöntemlerle değerlendirilmiştir.
Bu proje, söz konusu tarihsel verileri dijital beşerî bilimler ve hikâye
haritalama (StoryMap) yaklaşımıyla yeniden kurgulayarak, belge ile mekân
arasındaki ilişkiyi görünür kılmayı hedeflemektedir.
Araştırmanın örneklemini, 1657–1658
tarihli 1 Numaralı Malatya Şerʿiyye Sicili oluşturur. Sicilde yer alan yaklaşık
yüz hüküm, tarih, yer adı, olay türü, kişiler ve konular temelinde çözümlenerek
dijital veri setine dönüştürülecektir. Bu veriler, ArcGIS StoryMap platformunda
zamansal ve mekânsal eksenlerde düzenlenerek interaktif bir “dijital hikâye
haritası” oluşturacaktır. Böylece 17. yüzyıl Malatya’sında toplumsal
ilişkilerin şehir mekânına nasıl yayıldığı, mahalle ağları, ekonomik merkezler
ve adli süreçler üzerinden izlenebilir hale gelecektir.
Proje, bir yürütücü, iki lisans
öğrencisi ve bir danışmandan oluşan küçük bir ekip tarafından yürütülecektir.
Veri çıkarımı, mahalle veya konu temelli olarak paylaşılacak; danışman
gözetiminde birleştirilerek bütüncül dijital anlatıya dönüştürülecektir. Bu
süreç, öğrenciler için hem Osmanlı paleografyası hem de dijital tarih
yöntemleri açısından uygulamalı bir öğrenme ortamı sağlayacaktır.
Proje sonucunda ortaya çıkacak “Dijital
Malatya Hikâye Haritası”, Osmanlı şehir tarihini dijital ortamda temsil eden
ilk örneklerden biri olacaktır. Çalışma, tarihsel verinin mekânsal yorumuna
dayalı yeni bir yöntem önerisi getirmekte ve ileride farklı şehir sicillerinin
benzer biçimde dijitalleştirilmesine öncülük edebilecek bir altyapı modeli
sunmaktadır. Bu yönüyle proje, Osmanlı araştırmalarında dijital beşerî bilimler
yaklaşımının kurumsallaşmasına katkı sağlayacaktır.