Türkiye'de Sivil-Asker İlişkilerinin Demokratik Yönetimine Tesir Eden Faktörler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi (Yl), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR GÜRBÜZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ENDER AKYOL
Özet:Osmanlı İmparatorluğu'ndaki modernleşme hareketleri ile askerî alanda başlayan reformlar, yeni bir kuşak yaratmıştır. Batılı fikirlerden etkilenen ve Osmanlı İmparatorluğu'nu yaşamış olduğu çöküşten kurtarmak için siyasallaşan bu yeni kuşak, Türk siyasal hayatı boyunca tartışılacak olan bir alan yaratmıştır: sivil-asker ilişkileri. Sivil-asker ilişkileri çalışma alanının temel sorunsalı iki kelime ile sivil kontrol olarak ifade ediliyor olmasına rağmen, gelişmiş ülkelerden, gelişmekte olan ülkelere varıncaya dek tüm dünyada tartışma konusu olan bir sorunsaldır. Günümüzde özellikle Soğuk Savaş sonrası silahlı kuvvetlerin demokratik kontrolü şeklinde ifade edilen bu sorunsalın çözümü karmaşık ve bir o kadar da tartışmalıdır. Çünkü literatürde bu sorunsalın çözümüne yönelik geliştirilen teoriler ve kavramsallaştırmalar, sorunsala birbirlerinden farklı bir şekilde yaklaşmaktadır. Bu da bütüncül bir teorinin oluşturulup oluşturulamayacağı sorusunu gündeme getirmektedir. Bu manada bu çalışmanın varsayımlarından birisi, silahlı kuvvetlerin demokratik kontrolü için bütüncül bir teorinin olmadığıdır. Bu araştırmanın asıl konusu ise bütüncül bir sivil-asker ilişkileri teorisi olmadığından hareketle, Türkiye'de sivil-asker ilişkilerine ve silahlı kuvvetlerin demokratik kontrolüne etki eden faktörleri belirlemeye çalışmaktır. Sivil-asker ilişkileri literatürünün büyük bir çoğunluğu, sivil alan ve askerî alan ayrımı varsayımından hareketle bu ilişkiyi tanımlamaya çalışırken; bu çalışma sivil-asker ilişkilerini askerî alan, politik alan ve sosyal alanın karşılıklı etkileşimi sonucu oluşan bir ilişkiler ağı olarak tanımlamaktadır. Türkiye'deki sivil-asker ilişkilerine etki eden toplum, seçilmişler, askerin zihniyeti, tehdit ve uluslararası sistem faktörlerini inceleyen bu çalışma; bu faktörlerin tek tek incelenmesinin Türkiye'deki sivil-asker ilişkilerine yeterli bir açıklama getiremediğini ve bu faktörlerin bütüncül olarak ele alınmasıyla uzun vadede silahlı kuvvetlerin demokratik kontrolüne olumlu katkılar sağlanabileceği varsayımını sınamaktadır.