FİZİKSEL OKURYAZARLIK MODELİNİN GELİŞTİRİLMESİ


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Beden Eğitimi Ve Spor Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET AKARSU

Danışman: Yahya Doğar

Özet:

Fiziksel Okuryazarlık Modelinin Geliştirilmesi

 

Amaç: Araştırma, fiziksel okuryazarlık modelinin tasarlanması, uygulanması ve bu modelin etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.

Materyal ve Metot: Araştırma, birinci aşamada paralel desenli karma yöntemle yürütülmüştür. İkinci aşamada ise yarı deneysel yöntemle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Malatya’da öğrenim gören 486 ortaokul öğrencisi (233 deney, 253 kontrol) oluşturmuştur. Veriler, Emlek Sert ve Bayık Temel (2014) tarafından Türkçe’ye uyarlanan Fiziksel Aktivite Soru Formu ve Akarsu ve ark. (2024) tarafından geliştirilen Algılanan Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen model, bilgi ve anlayış, fiziksel yeterlilik, motivasyon ve güven bileşenlerini kapsayan üç düzeyden oluşmuştur. Deneysel olarak yürütülen çalışma deney grubu üzerinde 10 hafta boyunca yürütülmüştür.

Bulgular: Araştırmacı tarafından geliştirilen model, bilgi ve anlayış, fiziksel yeterlilik, motivasyon ve güven bileşenlerini sistematik olarak geliştirmek üzere üç düzeyden oluşmaktadır. Birinci düzey bilgi ve farkındalık, ikinci düzey deneyimleme ve günlük yaşama uygulama, üçüncü düzey bağımsız uygulama ve uzmanlaşmadır. Modelin uygulanması sonucunda deney grubunun fiziksel aktivite ve fiziksel okuryazarlık ön test ve son test puanlarında anlamlı farklılık oluşurken kontrol grubunda farklılık oluşmamıştır.

Sonuç: Sonuç olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen bu fiziksel okuryazarlık modeli, ortaokul öğrencilerinin fiziksel okuryazarlık düzeylerini geliştirmeye yönelik geçerli bir modeldir. Bu model, eğitim ortamlarında sürdürülebilir fiziksel aktiviteyi teşvik etmek için bir araç olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Fiziksel Aktivite, Fiziksel Okuryazarlık, Model, Ortaokul Öğrencileri, Yaşam Boyu Öğrenme